Τελευταίο «κλικ» για τον Κώστα Μπαλάφα

Του Χαράλαμπου Γαλιάνδρα Αρτινού

Στη χορεία των Αθανάτων μετήλθε την Κυριακή το πρωί, 9 Οκτωβρίου 2011, το καταξιωμένο τέκνο της Ηπείρου, κορυφαίος καλλιτέχνης της φωτογραφίας Κώστας Μπαλάφας.

Ταξίδεψε για τη Χώρα των Αγγέλων κατά τη διάρκεια του ύπνου ονειρευόμενος, ίσως, έναν καλύτερο κόσμο απ΄ αυτόν που έζησε επί της Γης, προβληματισμένος και ανήσυχος γι΄ αυτόν που άφησε πίσω του. Ένα κόσμο για τον οποίο αγωνίστηκε σεμνά και ταπεινά για να ορθοποδήσει με το όπλο επ΄ ώμου και τη φωτογραφική μηχανή ανά χείρας.

Έτσι σεμνά και ταπεινά έφυγε, για να τύχη θερμής υποδοχής στη χώρα των αγγέλων. Όπως θερμός υπήρξε και ο αποχαιρετισμός από την ηπειρώτικη αποδημία και την Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδας, που εκπροσωπήθηκε από τον Α΄ αντιπρόεδρό της κ. Κώστα Κωνή και η οποία σχετικά πρόσφατα είχε τιμήσει τον Κ. Μπαλάφα. Κοντά του στο τελευταίο αντίο η αφοσιωμένη σύντροφος της ζωής του κυρα-Βάγγιω (Ευαγγελία), τα παιδιά του Γιώργος και Στέλλα, στενοί συγγενείς, φίλοι, συναγωνιστές στα δύσκολα χρόνια του αντάρτικου κατά τη διάρκεια της Κατοχής αλλά και μετέπειτα στη διάρκεια του εμφύλιου σπαραγμού, τις διώξεις, τις φυλακίσεις, τις εξορίες.

Τα περισσότερα πρόσωπα σκυθρωπά, δακρυσμένα, ρυτιδιασμένα από τις κακουχίες, τον πόνο και το μόχθο. Παρακολούθησαν τη νεκρώσιμη ακολουθία και είπαν το στερνό αντίο σ΄ έναν άνθρωπο, έναν αξιοθαύμαστο δημιουργό που ανάλωσε τον περισσότερο χρόνο της ζωής του απαθανατίζοντας με το φακό του την κατοχική, εμφυλιοπολεμική και μετεμφυλιοπολεμική Ήπειρο, κυρίως, αλλά και την άλλη Ελλάδα.

Για τον πρωτοπόρο Έλληνα φωτογράφο της Εθνικής Αντίστασης και της εν γένει ζωής στην κακοτράχαλη και πολυδοκιμασμένη Ήπειρο γράφηκαν, επιτέλους, πολλά, με αφορμή το θάνατό του, για τη ζωή και το έργο του. Πολύ λίγα όμως για το σεμνό και ταπεινό Ηπειρώτη ο οποίος καθ΄ όλη τη διάρκεια του 94χρονου βίου του τόσο με το έργο του όσο και με τη στάση του δεν έπαψε στιγμή να διδάσκει ήθος. Και γνώση, βεβαίως, όχι μόνο για τη χρήση του φακού αλλά και για την πρέπουσα στάση ζωής των συμπατριωτών μας και κυρίως των νέων. Σ΄αυτούς πρωτίστως μεταλαμπάδευσε τις πολύπειρες εμπειρίες που αποκόμισε κατά την πολύχρονη περιπλάνησή του στα δύσβατα μονοπάτια της νεότερης Ελλάδας.

Πρωτεύουσα θέση στη διδασκαλία του είχε η μετάδοση της αγωνίας του για το μέλλον της πατρίδας και των μελλοντικών γενιών, της έκπτωσης των ηθικών αξιών, της υποβάθμισης της παιδείας, του κοινωνικού κράτους, της απουσίας αγάπης για τον πλησίον, την έλλειψη μέριμνας αλληλοβοήθειας, της παραχάραξης της ιστορίας, της ανελέητης εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Αγωνία και προβληματισμός που χαρακτήριζαν τον Άνθρωπο Κώστα Μπαλάφα, αναδείκνυαν το υψηλό φρόνημα και το ηθικό ανάστημά του.

Για τη ζωή και το έργο του μίλησαν στους επικήδειους αποχαιρετιστήριους λόγους ο μαθητής και επιστήθιος φίλος του Κώστας Μπόμπορας, ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, στο οποίο περιήλθε με δωρεά όλη συλλογή του, Άγγελος Δεληβοριάς, ο καπετάν «Ερμής» Νίκος Πριόβολος και ο συναγωνιστής και συμπατριώτης Κώστας Καλυβιώτης.

Καλέ μας μπαρμπα-Κώστα σ΄ ευχαριστούμε για όσα έδωσες στην Ελλάδα, την Ήπειρο, τη γενέτειρά σου Κυψέλη (Χώσεψη) Άρτας, την Τέχνη, τον Πολιτισμό, την Ιστορία. Νοώ, όμως, πως δεν συμβαίνει το αυτό και στην επίσημη Πολιτεία και ιδιαίτερα εκεί στο και υπουργείο Πολιτισμού ονομαζόμενο αφού ούτε εκπροσωπήθηκε, ούτε στεφάνι έστειλε, όπως πράττει σε αντίστοιχες περιπτώσεις μεγαλοσχημόνων, οι οποίοι μάλιστα ακόμη και σήμερα κηδεύονται… δημοσία δαπάνη!

Εμείς πάντως οι Ηπειρώτες και οι φίλοι σου θα σε έχουμε παντοτινά στο νου και την καρδιά και θα σε τιμούμε όπως κι εσύ μας τίμησες με το παραπάνω με το σπουδαίο έργο που μας άφησες, ανεκτίμητη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές. Το ίδιο ισχύει και προσωπικά, αφού είχα την τύχη να φιλοξενηθώ στο σπίτι σας και να περιβληθώ της εμπιστοσύνης σας. Εμπιστοσύνη που αποδεικνύεται από την ανοιχτή συζήτηση που είχα μαζί σου, παρουσία του προέδρου της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Τζουμέρκων (ΙΛΕΤ), η οποία ανέλαβε την ευθύνη διαφύλαξης και ανάδειξης μέρους του έργου σου στην περιοχή της Ηπείρου, φιλολόγου, κριτικού και συγγραφέα Κώστα Μαργώνη και του χοροδιδάσκαλου και δημοσιογράφου Κώστα Μπατσή.

Τη μαγνητοσκοπημένη συζήτησή μας, την τελευταία, ίσως που διεξήγαγες, αφού σεμνά απέφευγες τις συνεντεύξεις και παρουσιάσεις, αναλαμβάνω την υποχρέωση να τη δημοσιοποιήσω οπτικοακουστικά εν ευθέτω χρόνο, γιατί μέσα απ΄ αυτήν βγαίνει όλη η αγωνία και ο προβληματισμός για το σήμερα και το αύριο της πατρίδας μας. Μα πάνω απ΄ όλα πηγάζει το ήθος και η σεμνότητα που πάντα σε διέκριναν.

Καλό Παράδεισο, αγαπητέ μπαρμπα-Κώστα.

Πέθανε ο φωτογράφος Κώστας Μπαλάφας

Σε ηλικία 91 ετών πέθανε ο φωτογράφος Κώστας Μπαλάφας, ο οποίος έγινε γνωστός από τις φωτογραφίες του κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και της Εθνικής Αντίστασης.

Η κηδεία του θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα στην Αθήνα

Ο Κώστας Μπαλάφας γεννήθηκε το 1920 στο ορεινό χωριό Κυψέλη της Άρτας από φτωχούς γονείς αγρότες, τον Γιώργο και την Αρχοντούλα. Σε σχετικό κείμενο στην επίσημη ιστοσελίδα του φωτογράφου (http://www.costasbalafas.gr/) αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι σε ηλικία μόλις έντεκα ετών βρέθηκε στην Αθήνα και ρίχτηκε στη βιοπάλη. Τα παιδικά του βιώματα είναι βαθιά χαραγμένα στη μνήμη του με την παραμικρή λεπτομέρεια:
Η πρώτη επαφή του με τη φωτογραφία και τη φωτογραφική μηχανή, όπως διηγείται ο ίδιος πάντα, ήταν στα δεκατρία του χρόνια. Είχαν έρθει κάτι συγγενείς του αφεντικού απ' την Αμερική και αυτός, για να τους ευχαριστήσει, θέλησε να τους δείξει τα αξιοθέατα της Αττικής και τους πήγε κάποια μέρα στην Πάρνηθα. Μαζί τους οι ξένοι είχαν μια μικρή φωτογραφική μηχανή Μπράουν της Κόντακ. απλή και εύκολη στο χειρισμό, για να φωτογραφηθούν. Κάποιος έπρεπε να κρατάει τη μηχανή για να τραβήξει τις οικογενειακές τους φωτογραφίες κι αναγκάστηκε ο μαγαζάτορας να πάρει και τον νεαρό υπάλληλο του μαζί γι' αυτή τη δουλειά.
Η πρωτόγνωρη εμπειρία εκείνης της ημέρας τον σημάδεψε: η απόκτηση μιας δικής του φωτογραφικής μηχανής έγινε, για τον έφηβο Κώστα Μπαλάφα, όνειρο μιας ολόκληρης ζωής.
Όταν σπούδαζε στα Ιωάννινα, κατάφερε ν' αγοράσει μια Τζούνιορ Κόντακ πουλώντας και το ρολόι του για να συμπληρώσει το ποσό. Την εποχή που βρισκόταν στην Ιταλία, αντικατέστησε τη μηχανή του με μία Ρομπότ. Έγινε φίλος με κάποιον υπάλληλο ενός γειτονικού φωτογραφείου, καθόταν δίπλα του κι έτσι έμαθε και την τέχνη του σκοτεινού θαλάμου.
Με αυτή τη μηχανή, ο νεαρός τότε φωτογράφος έμελλε ν' απαθανατίσει την πορεία του ελληνικού στρατού προς το αλβανικό μέτωπο, την Κατοχή και τον ένοπλο αγώνα του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο. Τα φιλμ ήταν δυσεύρετα, αλλά η τύχη βοηθάει τους τολμηρούς! Το Νοέμβρη του 1940, τα ελληνικά στρατεύματα κατέρριψαν κι έπεσε στην Καλούτσιανη Ιωαννίνων ένα από τα πρώτα ιταλικά βομβαρδιστικά. Στα σκορπισμένα συντρίμμια του αεροπλάνου βρέθηκε από τους χωρικούς και το περιμάζεψαν ένα σφραγισμένο μεταλλικό κουτί με πολλά μέτρα αεροπορικού φιλμ Ferrania Capelli. Γι' αυτούς ήταν άχρηστο, για τον ερασιτέχνη τότε φωτογράφο πολύτιμο. Το απέκτησε με αντίτιμο μερικές οκάδες καλαμποκάλευρου, περιζήτητο προϊόν για την περίοδο της Κατοχής.
Χρησιμοποιώντας αυτό το φιλμ στη μικρή του ιταλική Ρομπότ, ο Κώστας Μπαλάφας κατέγραψε πολλά από τα εγκλήματα των κατακτητών στην Ήπειρο και, αμέσως μετά, τη δραστηριότητα του αντάρτικου στην ίδια περιοχή. Δεν υπήρξε επαγγελματίας φωτορεπόρτερ, ούτε βρέθηκε τυχαία στο μέτωπο των πολεμικών επιχειρήσεων: ήταν αντάρτης-τυφεκιοφόρος και παράτολμος φωτογράφος.
Το παράτολμο του χαρακτήρα και των πράξεων του αποδείχτηκε περίτρανα, όταν απαθανάτιζε φοβερά εγκλήματα και σκηνές μπροστά στους Ιταλογερμανούς κατακτητές, με κίνδυνο την άμεση εκτέλεση του με συνοπτικές διαδικασίες, ή φωτογραφίζοντας ολόρθος τους διπλανούς συμπολεμιστές του την ώρα της μάχης.
Αδιάψευστος μάρτυρας της παράτολμης ιδιοσυγκρασίας και εφευρετικότητας του είναι η φωτογράφιση των σωμάτων των πατριωτών Τόδουλου και Φαρίδη, που αιωρούνταν άψυχα ανάμεσα σε δύο πλατάνια στις όχθες της λίμνης των Ιωαννίνων τον Μάρτη του 1944.

Οι Γερμανοί κατακτητές άφηναν αλλά και υποχρέωναν το πλήθος να πλησιάσει την επιτηρούμενη από φρουρούς περιοχή, για λόγους παραδειγματισμού και εκφοβισμού. 0 Κώστας Μπαλάφας έκανε πρώτα μια πρόχειρη αυτοψία, υπολόγιζε τις αποστάσεις και ξαναγύριζε κρατώντας στην αγκαλιά του μια σακούλα με κρεμμύδια. Μέσα όμως είχε κρύψει τη φωτογραφική του μηχανή με ανοιχτή μια τρύπα μπροστά στο φακό. Περνώντας μπροστά απ' τους κρεμασμένους, και από ικανή απόσταση, απαθανάτισε το γεγονός, αφήνοντας έτσι στην ιστορία μία από τις πιο χαρακτηριστικές φωτογραφίες της Κατοχής.
Εξάλλου, η φωτογράφιση του οπλοπολυβολητή αντάρτη την ώρα που έπεφτε με το όπλο στα χέρια, χτυπημένος σε γερμανική ενέδρα στα Γραμμενοχώρια, τον αναδεικνύει άφοβο στις μάχες, καταδεικνύει ότι σκοπός του ήταν να φωτογραφίσει πάση θυσία την Εθνική Αντίσταση στην Ήπειρο.
Το 1942 συνελήφθη και πέρασε στο Μεσολόγγι ιταλικό στρατοδικείο, όχι για κάποια σημαντική πράξη αντίστασης, αλλά από μια «απροσεξία», όπως λέει ο ίδιος: Από κάποιους Αλβανούς μαυραγορίτες είχε αγοράσει ένα ασφράγιστο τρανζίστορ. Απ' αυτό, κρυμμένος σ' ένα υπόγειο με φίλους του, άκουγαν καθημερινά τα νέα από το BBC. Δεν αρκέστηκαν σ' αυτό, βέβαια, και σιγά-σιγά άρχισαν να κυκλοφορούν ένα δελτίο με τα νέα που μεταδίδονταν. Κάτι τέτοιο, φυσικά, δεν μπορούσε να κρατηθεί μυστικό για πολύ καιρό. Μαθεύτηκε και τους έπιασαν.
Το στρατοδικείο από κάποια σύμπτωση έδειξε επιείκεια και τους καταδίκασε μόνο σε τρεις μήνες φυλακή με αναστολή. Έτσι, αφέθηκαν ελεύθεροι.
Τότε ο Μπαλάφας ανέβηκε στο βουνό και κατατάχθηκε στον ΕΛΑΣ. Στο Ζαγόρι, στο Χάνι του Καμπέραγα, έχοντας πάντα μαζί τη φωτογραφική του μηχανή, συνάντησε το φίλο του Λέανδρο Βρανούση, εθνοσύμβουλο Ηπείρου στην Κυβέρνηση του Βουνού - και μετέπειτα Διευθυντή του Κέντρου Έρευνας του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών. Εντάχθηκε στο 85ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ με διοικητή τον γενναίο Γιώργο Καλλιανέση και υπήρξε μόνιμος συνοδοιπόρος, σε ατελείωτες πορείες από περιοχή σε περιοχή, με το φίλο του Λέανδρο.
Ο Βρανούσης, διακατεχόμενος από την ίδια ζέση με τον Μπαλάφα. κρατούσε σημειωματάριο των γεγονότων που ο φίλος του αποτύπωνε με τη φωτογραφική του μηχανή. Το πολύτιμο μπλοκάκι με τις σημειώσεις του Βρανούση καταστράφηκε αργότερα από τον πατέρα του, όπως αφηγείται ο υπερήλικας πλέον φωτογράφος. Το ιστορικό φωτογραφικό υλικό του Μπαλάφα διασώθηκε κρυμμένο απ' το 1944 στο ξύλινο ταβάνι του σπιτιού της πατριώτισσας Ιουλίας Γοργόλη. στα Γιάννενα. Ένα μέρος καταστράφηκε από την υγρασία, αλλά το υπόλοιπο έμεινε άθικτο και το παρέλαβε ο ίδιος, χωρίς κανέναν πλέον κίνδυνο, το 1975. Φιλμ που δεν θεωρούνταν επικίνδυνα ώστε να τα κρύψουν, όπως εκείνα με θέμα τη μαζική μεταφορά των Εβραίων από τα Γιάννενα σε γερμανικά στρατόπεδα, έπεσαν στα χέρια των αρχών ασφαλείας το c 1944 και δυστυχώς εξαφανίστηκαν.
Η εποχή του πολέμου του '40, η Κατοχή και η συμμετοχή του Κώστα Μπαλάφα στο αντάρτικο αποτέλεσαν σταθμό στη ζωή του, χαράζοντας τη μετέπειτα πορεία του. Το αξιόλογο ιστορικό και καλλιτεχνικό του έργο. και ιδιαίτερα η φωτογραφική καταγραφή της Εθνικής Αντίστασης στην Ήπειρο, είναι ευτύχημα που ο ίδιος απο¬τύπωσε σ' ένα υπέροχο λεύκωμα-βιβλίο, εμπλουτισμένο με αυτού¬σιες δραματικές αφηγήσεις του ιδίου. Τόσο γι' αυτό, όσο και για τα υπόλοιπα λευκώματα-βιβλία του, αξίζει να γίνουν παρακάτω ξεχωριστές, λεπτομερείς αναφορές.
Από το 1945 μέχρι το 1951 εργάστηκε ως διερμηνέας, επειδή γνώριζε καλά την αγγλική γλώσσα, σε μία βρετανική ομάδα μηχανικών, που έκανε αποκαταστάσεις συγκοινωνιών μετά τον πόλεμο. Με τον τρόπο αυτό γύρισε σχεδόν όλη την Ελλάδα και γλίτωσε από το κυνηγητό και το δρόμο της εξορίας. Μάλιστα, από τη θέση του αυτή βοήθησε πάρα πολύ κόσμο, αφού οι συνθήκες που είχαν δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου και μετά ήταν τραγικές.
Το 1948, η ομάδα των μηχανικών εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Εκεί ο Μπαλάφας μπόρεσε ν' ασχοληθεί παράλληλα με την τέχνη-επιστήμη που είχε σπουδάσει, τη γαλακτολογία. κάνοντας καλλιέργειες σ' ένα βιολογικό εργαστήρι στην οδό Σωκράτους. Η επιθυμία του να σταδιοδρομήσει μελετώντας τις κλινικές ιδιότητες του γάλακτος στο Γαλλικό Ινστιτούτο Παστέρ με υποτροφία δεν πραγματοποιήθηκε, λόγω των μη «εθνικοφρόνων» πολιτικών του πε-ποιθήσεων.
Το 1951. με κριτήριο τα προσόντα του, προσελήφθη από την αμερικανική εταιρεία Ebasco, η οποία πέρασε στην τότε νεοϊδρυθείσα ΔΕΗ, απ' όπου και συνταξιοδοτήθηκε ως προϊστάμενος του Τμήματος Ανατυπώσεων. Και σ' αυτό το πόστο ο ίδιος διέπρεψε, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε μια εκ βαθέων συνέντευξη του ο υφιστάμενος του τότε Παύλος Βρέλλης, ο μετέπειτα ιδρυτής του Μουσείου Ελληνικής Ιστορίας των κέρινων ομοιωμάτων στα Γιάννενα.
Σε ηλικία τριάντα οχτώ ετών παντρεύτηκε την καθηγήτρια Ευαγγελία Μαργαρίτου, μια εξαίρετη σύντροφο, η οποία αντιλήφθηκε νωρίς την αγάπη και το πάθος του για τη φωτογραφία και τα ατελείωτα φωτογραφικά οδοιπορικά. 0 συμβιβασμός της με τον τρόπο ζωής του παθιασμένου φωτογράφου ήταν ενσυνείδητος: ο περισσότερος ελεύθερος χρόνος του συντρόφου της αφιερωνόταν στο προσφιλές του αντικείμενο.
Απέκτησαν δυο παιδιά, τη Στέλλα και τον Γιώργο, που και αυτά υποχρεωτικά συγκατατέθηκαν με την απουσία του πατέρα «κυνηγού» της φωτογραφίας, αν και πολλές φορές τον ακολουθούσαν στα μεγάλα οδοιπορικά του.
Εργαζόμενος στη ΔΕΗ, φωτογράφισε ορισμένα έργα, με αποκορύφωμα την κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος Κρεμαστών του Αχελώου, μ' όλες τις παρενέργειες και παραμέτρους του.
Ο νεοσύστατος τότε οργανισμός της ΔΕΗ τού έδωσε την ευκαιρία ν' ασχοληθεί με μιαν άλλη προσφιλή του δραστηριότητα, την κινηματογράφηση. Στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης το 1960, η ΔΕΗ έκανε πειραματικές τηλεοπτικές εκπομπές. Με τα μηχανήματα που χρησιμοποιήθηκαν τότε, συστήθηκε λίγο αργότερα το κρατικό κανάλι της ΕΙΡΤ. Το πρώτο ολοκληρωμένο φιλμ της ΔΕΗ γυρίστηκε στα 1960:

Ηταν τα πρώτα «Δωδώνεια». με πρωτεργάτη τον Κώστα Μπαλάφα. ο οποίος έκτοτε καθιερώθηκε και ως κάμεραμαν.
Τελικά γυρίστηκαν γύρω στις εξήντα ταινίες, που μαζί με το υπό-λοιπο φωτογραφικό υλικό επί πολλά χρόνια φυλάσσονταν σε κάποιες γωνιές του φιλόξενου σπιτιού του φωτογράφου στο Χαλάνδρι.
Όπως για τη φωτογραφία, που χάρη σ' αυτόν αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτισμικής μας κληρονομιάς, έτσι και για τον κινηματογράφο, ο Μπαλάφας έχει κάνει σειρά διαλέξεων στους σπουδαστές της Ακαδημίας Δημιουργικής Φωτογραφίας Leica, η οποία προς τιμήν της έχει προβεί σε τρεις εξαίρετες εκδόσεις για τα παραπάνω θέματα.
Σημειώνεται ότι τα βιογραφικά στοιχεία προέρχονται από το βιβλίο του Κώστα Μπουμπούρη "Ο Κώστας Μπαλάφας και η Ελλάδα του"

H ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ

Ανακοίνωση του Τομέα Πολιτισμού της Δημοκρατικής Αριστεράς για το θάνατο του Κώστα Μπαλάφα
Έφυγε από τη ζωή ο Κώστας Μπαλάφας, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες φωτογράφους, αφοσιωμένος καλλιτέχνης και πρωτοπόρος του φωτορεπορτάζ στην Ελλάδα. Αντάρτης του ΕΛΑΣ κι ο ίδιος, κατέγραψε μέσα σε αντίξοες συνθήκες -και με ιδιαίτερη τόλμη- τον πόλεμο του '40, τα σκληρά χρόνια της Κατοχής και τους αγώνες της Εθνικής Αντίστασης στην πατρίδα του, την Ήπειρο. Μετά την απελευθέρωση, εστίασε το καλλιτεχνικό του ενδιαφέρον "στον κόσμο της καθημερινότητας, στον κόσμο του μόχθου και προπαντός στο δουλευτή της γης" (σύμφωνα με τη διατύπωση του ίδιου). Αυτοδίδακτος φωτογράφος, με πενιχρά τεχνικά μέσα, προσέγγισε την ανθρώπινη καθημερινότητα με σεβασμό και αξιοπρέπεια και δημιούργησε εξαιρετικά δυνατές, λιτές και ειλικρινείς εικόνες. Στους οικείους του εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια.

Η «Πόλη των Απόντων»: Έκθεση φωτογραφίας του Αλέξανδρου Μασσαβέτα

Φωτογραφίες από την Κωνσταντινούπολη εκθέτει στην Αθήνα ο δημοσιογράφος Αλέξανδρος Μασσαβέτας. Η έκθεση με τίτλο η «Πόλη των Απόντων» διοργανώνεται στην αίθουσα Τέχνης Μελάνυθρος από 11 μέχρι 15 Οκτωβρίου 2011.

Στην «Πόλη των Απόντων» ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας συνδέει τον γεμάτο ζωή κόσμο του παρόντος των ιστορικών συνοικιών με εκείνον των ιστορικών κατοίκων τους. Ταυτόχρονα όμως, παραμερίζοντας τη νοσταλγία και τη μελαγχολία, παραδίνεται στη μαγεία της σημερινής Πόλης, αφήνεται στη χαρά της ανακάλυψης, αγαπά τους μικρόκοσμους που συναντά και αισθάνεται την αγωνία του επερχόμενου τέλους τους. Το τέλος θα έχει, αυτή τη φορά, τη μορφή προγράμματος «αστικής εξυγίανσης». Η έκθεση αυτή δανείζεται τον τίτλο της από το ομώνυμο βιβλίο του, ένα οδοιπορικό με θέμα το χαμένο κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της Πόλης

Οπτικές αναμνήσεις οκτώ ετών περιπλάνησης στα στενά των ιστορικών συνοικιών της Κωνσταντινούπολης. Εικόνες ημερολογίου από την καθημερινότητα των σημερινών κατοίκων του Πέραν, του Ταρλάμπασι, του Φαναρίου, του Κούμκαπι, των τεχνιτών στα χάνια της Παλιάς Πόλης. Οι τελευταίες ίσως εικόνες της φτωχικής ζωής των επαρχιωτών που κατέκλυσαν τις ιστορικές συνοικίες, όπως και ολόκληρη την Πόλη, αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Μιας ζωής που κινδυνεύει να εξοριστεί στην περιφέρεια της αχανούς μεγαλούπολης, υποχωρώντας μπρος στο κύμα της «αστικής ανάπλασης» που σαρώνει την Κωνσταντινούπολη. Εικόνες που θα αναγνωρίσει αμέσως όποιος έχει πάρει τις ανηφοριές της ιστορικής επτάλοφης χερσονήσου, όποιος έχει χαθεί στα στενά του Γαλατά και του Πέραν απέναντί της: τα παιδιά που τα καθίζουν στα περβάζια των παραθύρων, οι μπουγάδες που κρέμονται σα γιρλάντες πάνω από τους δρόμους, το παιδομάνι που τους κατακλύζει, οι γεμάτες χρώμα υπαίθριες αγορές, τα περιστέρια που τα βάφουν με σπρέι για αγώνες. Τα χάνια της παλιάς Πόλης που κρύβουν πίσω από τις ογκώδεις μεταλλικές πόρτες τους κοσμηματοποιούς, ράφτες, τεχνίτες και βιοτέχνες όλων των ειδών. Μέσα σε όλη αυτή την εκκωφαντική ζωή και κίνηση, όμως, κάθε βήμα το συνοδεύουν τα αδιάψευστα ίχνη μιας απουσίας. Εκείνοι που μέχρι πολύ πρόσφατα κατοικούσαν πολλές από τις ιστορικές συνοικίες της Πόλης, Ρωμηοί, Αρμένιοι, Εβραίοι, λάμπουν δια της απουσίας τους. Κάποιοι μετοίκησαν σε «καλές» γειτονιές των προαστείων, η συντριπτική όμως πλειοψηφία βρίσκεται στο εξωτερικό. Η μνήμη της μακραίωνης παρουσίας των κοινοτήτων αυτών και η φυγή τους παρά τη θέλησή τους βαραίνει δυσβάσταχτη στο αστικό τοπίο. Το ευαίσθητο μάτι βρίσκει τα ίχνη της παντού. Εκκλησίες και συναγωγές κλειστές, σπίτια που τα κατοικούν άλλοι, κοιμητήρια κρυμμένα πίσω από ψηλούς τοίχους, άδειοι χώροι στη θέση μεγάρων που κατεδαφίστηκαν και έγιναν “otopark”. Αλλά και στα καταρρέοντα μέγαρα της Μπελ Επόκ του Πέραν και στα σεμνότερα σπιτάκια του Κούμκαπι, του Φαναρίου και του Μπαλάτ, πλάκες με τα ονόματα των αρχιτεκτόνων, ονόματα «ξενικά» πια για το μέσο Τούρκο. Στην Πόλη σήμερα, η απουσία έχει βάρος ισάξιο με την παρουσία στην αστική ταυτότητα. Δίπλα στη μεγαλούπολη τη γεμάτη ζωή, λανθάνει η Πόλη των Απόντων, η πόλη της μνήμης. Η Κωνσταντινούπολη στάζει μελαγχολία και νοσταλγία. Η αίσθηση της απώλειας που σε τριγυρίζει, η θλιβερή μαρτυρία των εγκατελελειμμένων σπιτιών και ιερών, των ρημαγμένων νεκροταφείων, η ανάμνηση ενός παρελθόντος ξυπνά το συναίσθημα της νοσταλγίας και της θλίψης όχι μόνο στα μέλη των μειονοτικών ομάδων αλλά και στην παλιά αστική τάξη της Πόλης. Αυτή ολοένα και περισσότερο αναπολεί την πολυπολιτισμική μητρόπολη του παρελθόντος που αφανίστηκε τον εικοστό αιώνα.

Ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά στην Αθήνα και στο Cambridge, αλλά παράτησε τη νομική καριέρα με απέραντη ικανοποίηση το 2003 και μετακόμισε στην Πόλη. Η μετοίκηση αυτή ήταν αποτέλεσμα της έλξης που ο χώρος και ο χρόνος της Πόλης άσκησαν πάνω του, ένα δυνατό δέσιμο με την Πόλη που ακόμη διαρκεί. Έχοντας «πειραματιστεί» σε διάφορους επαγγελματικούς χώρους, δουλεύει ως δημοσιογράφος σε ελληνικά και βρετανικά μέσα από το 2003. Με βάση του την Πόλη, ζει πια νομαδικά, ανάμεσα στην Πόλη, το Λονδίνο και την Αθήνα, αλλά με την πρώτη ευκαιρία παίρνει το αεροπλάνο για μακρύτερα. Η φωτογραφική μηχανή συνοδοιπόρος του σε κάθε περιπλάνηση, τετράδιο καταγραφής . Προς το παρόν δηλώνει περιηγητής, όταν μεγαλώσει θέλει να γίνει συγγραφέας.

ΜΕΛΑΝΥΘΡΟΣ
Ζάππα 4, 11635 Καλλιμάρμαρο
Τ +30 2103636904

Εγκαίνια: Τρίτη, 11 Οκτωβρίου 2011 @ 19:00
Διάρκεια: 11/10/2011 – 15/10/2011
Ώρες Λειτουργείας: Τρι – Παρ 17:30 – 21:00 | Σαβ 10:00 – 15:30
View  map

Έκθεση φωτογραφίας για τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο

Καθ’ οδόν προς το Άγιον Όρος, όπου πραγματοποιεί την πέμπτη κατά σειρά προσκυνηματική Του επίσκεψη, ο Οικουμενικός... Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαίος επισκέπτεται την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου την Θεσσαλονίκη προκειμένου να εγκαινιάσει την Έκθεση «Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Οδοιπορία στο Άγιον Όρος 1992-2011», που διοργανώνει στις εγκαταστάσεις της η Αγιορειτική Εστία, μετέχουσα στις εκδηλώσεις που οργανώνονται με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 20 ετών Πατριαρχίας του προκαθήμενου της Ορθοδόξου Εκκλησίας.Ο επίσημος εορτασμός ως γνωστόν θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 9 Οκτωβρίου στον Ιερό Ναό Πρωτάτου στις Καρυές, παρουσία των 20 Ηγουμένων και των Αντιπροσώπων, Αρχιερέων, εκπροσώπων της Κυβέρνησης, του πολιτικού κόσμου και πλήθος πιστών.

Ο Οικουμενικός Πατριάρχης με τη συνοδεία Του θα φτάσει στο Αεροδρόμιο Μακεδονία την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου στις 11:00 όπου ετοιμάζεται επίσημη υποδοχή.

Στις 12:30 θα εγκαινιάσει στην Αγιορειτική Εστία (Κτίριο Νεδέλκου, Εγνατία 109) Έκθεση 8 φωτογράφων από τις 4 προσκυνηματικές επισκέψεις Του στο Άγιον Όρος και τις 3 στις εκδηλώσεις της Αγιορειτικής Εστίας.

Στη διάρκεια της τελετής των εγκαινίων, που θα πραγματοποιηθούν στον αύλιο χώρο του κτιρίου Νεδέλκου, θα υπάρξει προσφώνηση του Δημάρχου Θεσσαλονίκης και Προέδρου της Αγιορειτικής Εστίας Γιάννη Μπουτάρη, ο οποίος και θα προσφέρει ως συμβολικό δώρο στον Πατριάρχη μία οδοιπορική ράβδο, εκπροσώπου της Ιεράς Κοινότητας του Αγίου Όρους και αντιφώνηση του Οικουμενικού Πατριάρχη.

Στη συνέχεια ο Οικουμενικός Πατριάρχης θα επισκεφτεί τη Βιβλιοθήκη και το βιβλιοπωλείο της Αγιορειτικής Εστίας και την Έκθεση φωτογραφίας.

Μετά την επίσκεψη Του, ο Οικουμενικός Πατριάρχης και η συνοδεία Του θα αναχωρήσουν για την Ουρανούπολη και από εκεί για το Άγιον Όρος και τις Καρυές, όπου η Ιερά Κοινότητα ετοιμάζει επίσημη υποδοχή, προκειμένου να αρχίσει το πρόγραμμα της τριήμερης προσκυνηματικής επίσκεψης Του στο Άγιον Όρος.

Στην Έκθεση Φωτογραφίας παρουσιάζονται 80 και πλέον έργα των φωτογράφων Νίκου Μαγγίνα, Κώστα Αργύρη, Νώντα Στυλιανίδη, Γιώργου Τσαντούκα, Κώστα Τζιβανίδη, Θεοδόσιου Σιμονωπετρίτη, Αρσένιου Τοπσίδη και των αδελφών Αναγνωστόπουλου, από τις επισκέψεις του Πατριάρχη στο Άγιον Όρος κατά τα έτη 1992, 1998, 2006 και 2008 και τις επισκέψεις Του στις εκδηλώσεις της Αγιορειτικής Εστίας το 1999 στο κτίριο της Αγιορειτικής Εστίας, το 2004 στην Έκθεση «Μανουήλ Πανσέληνος. Εκ του Ιερού Ναού του Πρωτάτου» και το 2006 στην έναρξη του Α’ Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου «Άγιον Όρος: Το μεγαλείο του Πρωτάτου. Η διαχρονική συμβολή των Καρυών».

www.pemptousia.com

Η Μήλος μέσα από... τη ματιά φωτογράφου διεθνούς ακτινοβολίας!

Φέτος το καλοκαίρι, η έμπνευση και το ταλέντο του Ιταλού φωτογράφου, Paolo Giocoso, ενώθηκαν με το απαράμιλλο κάλος της Μήλου για να δημιουργήσουν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Ο Paolo Giocoso, έχει υπηρετήσει πιστά τον τομέα της φωτογράφισης διεθνών προδιαγραφών. Στο portfolio του εντάσσονται επιτυχημένες συνεργασίες με κορυφαίους τίτλους, όπως “Conde Nast Traveller", "Amica", "In Viaggi", "Vogue". Καθοριστική για την πραγματοποίηση της φετινής φωτογράφισης στη Μήλο ήταν η συμβολή του Δήμου, έπειτα από πρωτοβουλία της εταιρίας συμβούλων "MTC GROUP".

«Στην συνάντηση που προηγήθηκε με τους υπευθύνους στο Μιλάνο, το Φεβρουάριο, ενθουσιάστηκα με το ενδεχόμενο της συνεργασίας. Ανέβαλα τα επαγγελματικά μου πλάνα σε άλλους προορισμούς, ώστε να πετύχω το κατάλληλο φως στο νησί. Το αποτέλεσμα μας δικαίωσε απόλυτα. Η Μήλος διαθέτει τη λάμψη και την γοητεία, που σε πολύ λίγα μέρη στο κόσμο συναντά κανείς», δηλώνει χαρακτηριστικά ο κ. Giocoso.

 Η φωτογράφιση αναμένεται να διανθίσει τα αφιερώματα έγκριτων Ιταλικών ταξιδιωτικών μέσων, ενώ ο καλλιτέχνης προσέφερε μέρος του έργου του για τους σκοπούς της νέας διαφημιστικής καμπάνιας του νησιού.

Νέος κύκλος διαλέξεων του Πλάτωνα Ριβέλλη στην Ελληνοαμερικανική Ένωση

Η Ελληνοαμερικανική Ένωση διοργανώνει νέο κύκλο διαλέξεων του Πλάτωνα Ριβέλλη για τη φωτογραφία και τον κινηματογράφο με τίτλο:

«Οικογενειακές σχέσεις»

Η μεγαλύτερη πηγή χαράς, αλλά και προβλημάτων, οφείλονται στους ακατάλυτους δεσμούς που αναπτύσσονται μεταξύ των μελών μιας οικογένειας. Γι' αυτό και τόσο ο κινηματογράφος όσο και η φωτογραφία έστρεψαν πολύ συχνά το ενδιαφέρον τους πάνω στις οικογενειακές σχέσεις. Η ανάλυση του τρόπου προσέγγισής τους μέσα από το φακό του κινηματογράφου ή της φωτογραφίας θα δώσει αφορμή για την αναφορά στο έργο πολλών μεγάλων δημιουργών.

Στη διάρκεια των διαλέξεων θα προβληθούν κινηματογραφικά αποσπάσματα από το έργο των σκηνοθετών (ενδεικτικά αναφέρονται): Pedro Almodovar, Ingmar Bergman, John Cassavetes, Vittorio De Sica, Elia Kazan, Nanni Moretti, Yasujiro Ozu, Pier Paolo Pasolini, Nicholas Ray, Jacques Tati, Douglas Sirk, Andrei Tarkovsky, Luchino Visconti, καθώς και φωτογραφίες των φωτογράφων (ενδεικτικά αναφέρονται): Tina Barney, Harry Callahan, Julia Margaret Cameron, Eleanor Carucci, Eileen Cowin, Roy De Carava, Arnaud Claass, William Eggleston, Walker Evans, Nan Goldin, Craigie Horsfield, August Sander, Diane Arbus, Ralph Eugene Meatyard.

Οι διαλέξεις θα γίνουν στο Θέατρο της Ελληνοαμερικανικής Ένωσης και θα καλύψουν συνολικά δέκα ώρες κάθε Τετάρτη 28 Σεπτεμβρίου και 5-12-19-26 Οκτωβρίου 2011 από τις 8:00 μέχρι τις 10:00 μ.μ.

Στην Κρήτη ... η Marilyn Monroe!

Image by Felix_Nine via Flickr200 αυθεντικά εκθέματα, 80 διεθνών καλλιτεχνών εμπνευσμένα από τη πιο διάσημη γυναίκα του 20ου αιώνα, φιλοξενούνται στην έκθεση τέχνης “Marilyn Monroe in the Arts”.

Η έκθεση, που φιλοξενείται στο Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Γουρνών, απευθύνεται σε λάτρεις της τέχνης, της pop κουλτούρας, της φωτογραφίας, του κινηματογράφου, των δεκαετιών του ‘50 και του ‘60 και φυσικά του απόλυτου γυναικείου ειδώλου, της Marilyn Monroe.

Διοργανώνεται από το Ινστιτούτο Πολιτιστικών Ανταλλαγών και τελεί υπό την αιγίδα της Περιφέρειας και του Δήμου Χερσονήσου.

Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Έκθεση Φωτογραφίας: «Αιχμαλωτίζοντας την κίνηση»

Η Φωτογραφική Λέσχη Λιβαδειάς για έκτη χρονιά, πραγματοποιεί στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Δήμου Λεβαδέων... «ΤΡΟΦΩΝΙΑ 2011» την ετήσια έκθεση φωτογραφίας των μελών της, με θέμα: «Αιχμαλωτίζοντας την κίνηση».

Η έκθεση θα αναρτηθεί στο ισόγειο του Νερόμυλου στις Πηγές Κρύας στη Λιβαδειά, από τις 05 μέχρι τις 11 Σεπτεμβρίου 2011.

Τα εγκαίνια της έκθεσης θα γίνουν τη Δευτέρα 05/09/2011 και ώρα 8.00μ.μ Ώρες λειτουργίας έκθεσης: 6.30μ.μ. - 10μ.μ

Συμμετέχουν:
Αναστασίου Ελένη
Βελούδιος Γιάννης
Βήττα Δήμητρα
Βόγγλη Δήμητρα
Βόγγλη Μαρία
Βουρδονικόλας Σοφοκλής
Ζήνδρος Κώστας
Ηλιάδης Μενέλαος
Καλλιώρα Νικολέτα
Καντάς Χρήστος
Καραδήμα Γιάννα
Καραδήμα Γιώτα
Κοβάνη Νεκταρία
Κοτσώνας Κώστας
Μακαλιάς Ευάγγελος
Μάρκος Γιάννης
Μίχου Μαρία
Μπακολουκάς Λουκάς
Μπαλωματίνης Γιώργος
Νικολάου Βιολέττα
Πλιακοστάμου Νινέττα
Πολυτάρχου Σπύρος
Σανιδάς Χαράλαμπος
Στάμου Μαρία
Τσιώλη Μαρία
Χαιρετάκη Ειρήνη
Χατζηδήμου Απόστολος

Επιμέλεια έκθεσης: Βήττα Δήμητρα

«Αφηρημένη Φωτογραφία» Έκθεση Φωτογραφίας, από το Σωματείο AFSAD Άγκυρας

 Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Τήνου 2011. 

 

Η Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Τήνου διοργανώνει έκθεση Φωτογραφίας απο το Σωματείο AFSAD της Άγκυρας της Τουρκίας, με τίτλο «Αφηρημένη Φωτογραφία» στην Έδρα του Διεθνούς Ομοσπονδίας Φωτογραφικών Φεστιβάλ, (πρώην Δημοτικό Σχολείο Αγάπης Τήνου).

Εγκαίνια Κυριακή 28 Αυγούστου 2011 ώρα 8μμ.

Επιμέλεια Νίκος Φώσκολος 

Η Τηνιακήonline - www.tiniaki.gr